Αυτή η μικρή πανέμορφη πόλη της Δυτικής Μακεδονίας έχει να προσφέρει στους φυσιολάτρες επισκέπτες αλλά και στους λάτρεις της γούνας και των δερμάτινων ενδυμάτων.
Καθώς πλησιάζεις την Καστοριά βλέπεις έναν υδάτινο όγκο, περιτριγυρισμένο από γραφικά βουνά που στέκουν πάνω τους διασκορπισμένα μικρά χωριουδάκια. Στην όχθη είναι χτισμένη η πόλη με ένα περίεργο σχηματισμό που στις άκρες είναι λεπτός και στην μέση είναι πλατύς, ενώ φαίνεται σαν να μοιράζει στα δυο τη λίμνη.
Ο καλύτερος τρόπος να για να πάρετε μια ιδέα της πόλης είναι να κάνετε μια βόλτα κατά μήκος της ακτής της λίμνης είτε με το αυτοκίνητο είτε με τα πόδια. Η Καστοριά είναι μια διαφορετική πόλη όχι μόνο λόγω της λίμνης αλλά και λόγω της παρουσίας πολλών μεγάλων καταστημάτων και εργοστασίων γούνας που ασχολούνται με το εμπόριο γούνας και δερμάτινων. Η πόλη έχει παράδοση στην παραγωγή γούνινων ενδυμάτων που ξεκινάει από τον 15 ο αιώνα, μια παράδοση που έχει κάνει την πόλη παγκοσμίως γνωστή. Στο παρελθόν, έρχονταν πελάτες από την Ευρώπη από την Αμερική και την Ρωσία, τα τελευταία όμως χρόνια η πελατεία προέρχεται κυρίως από τη Ρωσία.
Μετά τον κεντρικό δρόμο (την αγορά της γούνας) κατευθυνόμενοι προς το κέντρο θα συναντήσετε καταστήματα και γραφεία στεγασμένα σε παλιά κτίρια, τμήματα βυζαντινών οχυρωματικών τειχών, χτισμένα επί Ιουστινιανού για την άμυνα στους εισβάλλοντες Σλάβους τον 6ο αιώνα.
Προχωρώντας θα συναντήσετε το Ντολτσό, μια όμορφη γειτονιά με κομψά καλοδιατηρημένα διώροφα και τριώροφα σπίτια χτισμένα μεταξύ του 16ου και τις αρχές του 20ου αιώνα, λιθόστρωτους δρόμους, κήπους και πάρκα.Την περίοδο αυτή οι γούνες της Καστοριάς πρόσφεραν στην πόλη μεγάλα εισοδήματα μιας και τις φορούσαν άτομα από την υψηλή κοινωνία όλων των μεγάλων ευρωπαϊκών πρωτευουσών. Αποτέλεσμα αυτού ήταν η οικονομική ευημερία και η ανέγερση πολυτελών σπιτιών με ιδιαίτερη αρχιτεκτονική τέχνη. Το ισόγειο των σπιτιών έμοιαζε με φρούριο αλλά τα πάνω πατώματα ήταν επενδυμένα με ξύλο, διακοσμημένα με περίτεχνους πίνακες και φωτισμένα με παράθυρα βιτρό. Ένα καλό δείγμα αυτών των πολυτελών κατοικιών είναι το αρχοντικό / λαογραφικό μουσείο Αιβάζι στο Ντολτσό, που θα πρέπει να επισκεφτείτε.
Στο παλιότερο κομμάτι της πόλης θα σας δοθεί η ευκαιρία να δείτε 70 Βυζαντινές Εκκλησίες και παρεκκλήσια του 9ου και 18ου αιώνα.
Μετά την γειτονιά του Ντολτσό θα συναντήσετε ένα πυκνό δάσος, με ψηλά δέντρα και αναρριχητικά φυτά και κορμοράνους, πελεκάνους, πάπιες και βουτηχτάρες να κολυμπάνε ανέμελα στη λίμνη. Κοντά στην άκρη του δάσους στη βόρεια πλευρά της χερσονήσου θα συναντήσετε το λευκό Μοναστήρι της Παναγιάς της Μαυριώτισσας του 12ου αιώνα και δίπλα το παρεκκλήσι του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου του 16ου αιώνα. Λίγο μετά, πριν ακόμη μπείτε στην πολύβουη πόλη, θα συναντήσετε το Αποζάρι, άλλη μια συνοικία με παλιά αρχοντικά.
Στην Καστοριά συνεχίζουν να αναβιώνουν έθιμα πολλά από τα οποία έχουν τις ρίζες τους στην Αρχαιότητα. Εάν βρεθείτε στην πόλη 6 - 8 Ιανουαρίου θα συναντήσετε τους «Ραγκουτσάρηδες» που γλεντούν και χορεύουν στους δρόμους της πόλης με τη συνοδεία παραδοσιακών οργάνων παραδίνοντας τους εαυτούς τους σε ένα Διονυσιακό ξεφάντωμα. Πρόκειται για ένα πανάρχαιο έθιμο η προέλευση του οποίου χάνεται μέσα στο χρόνο.
Την τελευταία Κυριακή των Αποκρεών αναβιώνουν οι «Μπουμπούνες». Οι «Μπουμπούνες» είναι μεγάλες φωτιές στις πλατείες της πόλης γύρω από τις οποίες κάθονται οι παρευρισκόμενοι, και γεύονται νηστίσιμα κεράσματα της Αποκριάς. Το φαγοπότι συνοδεύουν λαϊκές ορχήστρες που παίζουν παραδοσιακή μουσική και χορός μέχρι να σβήσει η «Μπουμπούνα» Οι μεγαλύτερες «Μπουμπούνες» είναι αυτές της πλατείας Ντουλτσό, του Απόζαρι, της πλατείας Ομονοίας και της γειτονιάς του Παλιού Νοσοκομείου.
Στα σπίτια οι κάτοικοι τηρούν το έθιμο του «Χάσκαρη». Σύμφωνα με το έθιμο αυτό μετά το βραδινό φαγητό όλα τα μέλη της οικογένειας προσπαθούν «πιάσουν» με το στόμα τους το βρασμένο αβγό που τους προσφέρεται με τη βοήθεια ενός ξύλινου ραβδιού και μιας κλωστής στην οποία δένεται το αβγό. Το αβγό σύμφωνα με το έθιμο είναι συμβολικό μιας και με το αβγό κλείνει το στόμα για τη νηστεία της Σαρακοστής αλλά και με το αβγό ανοίγει πάλι το βράδυ της Ανάστασης.
’λλα έθιμα της Καστοριάς είναι ο «Κλήδωνας» στις 24 Ιουνίου, το στήσιμο της «Ροδάνης» από την Κυριακή των Βαϊων μέχρι την Κυριακή του Θωμά και η «Βεγγέρα» μέσα στο Δεκέμβρη.
