Μια μικρή Ελβετία κρυμμένη στη δυτική Μακεδονία...
Ένα καθρέφτισμα της ανάμεσα στους μικρούς κυματισμούς της λίμνης αποκαλύπτει μια ομορφιά που ίσως να μην αντέχεις να δεις. Ένα καθημερινό παιχνίδισμα γίνεται εδώ μεταξύ των σκαρφαλωμένων στο λόφο κεραμιδένιων σπιτιών με τα ξύλινα παράθυρα και των χρωμάτων της λίμνης Ορεστιάδας. Το φόντο σταθερό, η οροσειρά του Βιτσίου που συνοδεύεται από μελωδίες χάλκινων και ξύλινων πνευστών.

Νερό, γη, χρώμα, ήχος, τέχνη, παράδοση …Καστοριά.
Με περίπου 20.000 κατοίκους, η Καστοριά, είναι χτισμένη στα 700 μέτρα, πάνω σε μία χερσόνησο στα δυτικά της λίμνης Ορεστιάδας. Οι κάστορες φαίνεται ότι της έδωσαν το όνομά της που κουβαλάει μέχρι σήμερα. Άνθρωποι δουλευτάδες, μάστοροι, ψαράδες, κυνηγοί έχτισαν την Καστοριά και την παρέδωσαν στον χρόνο που όσο περνούσε, τόση ομορφιά της έδινε.

Ταξίδι στο χρόνο
Ακολουθώντας ανάποδα τα χνάρια των ανθρώπων σε τούτο τον τόπο βρεθήκαμε πολύ πίσω. Στη θέση της σημερινής Καστοριάς κατά την αρχαιότητα υπήρχε η πόλη Κέλετρον. Στα Βυζαντινά χρόνια ο Ιουστινιανός την οχύρωσε πίσω από τείχη. Βούλγαροι, Νορμανδοί, Φράγκοι, Σέρβοι, Τούρκοι, όλοι τη θέλησαν. Την περίοδο του Μακεδονικού Αγώνα ήταν ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του Ελληνισμού και αφετηρία για την απελευθέρωση της Μακεδονίας από τον τουρκικό ζυγό. Τον Νοέμβριο του 1912 απελευθερώθηκε και στα τέλη του 1944 έδιωξε και τους τελευταίους της κατακτητές, τους Γερμανούς.

Φτάνοντας μέχρι τη χερσόνησο συναντήσαμε παραταγμένα το ένα δίπλα στο άλλο τα αρχοντικά της στις συνοικίες Ντολτσό και Απόζαρι. Μείναμε τουλάχιστον εντυπωσιασμένοι από την αρχιτεκτονική τους και την πλήρη εναρμόνισή τους στο φυσικό περιβάλλον.

Αμέτρητες είναι οι βυζαντινές και μεσαιωνικές εκκλησίες που συναντήσαμε περπατώντας στα γραφικά σοκάκια. Ξεχωρίζουν λόγω του χαρακτηριστικού ψηλού και κυλινδρικού τρούλου τους, «κουμπέ» και τις εξαιρετικές τοιχογραφίες.

Η μαγική λίμνη
Φτάνοντας στην άκρη της πόλης ακολουθήσαμε τον στενό δρόμο που την κυκλώνει. Εδώ τα χρώματα αλλάζουν ανάλογα με τις εποχές. Την πολύχρωμη άνοιξη διαδέχεται το βαθυπράσινο καλοκαίρι. Ακολουθεί το πορτοκαλί φθινόπωρο πριν απλωθεί το γκρίζο του χειμώνα. Τα κλαδιά από τα πλατάνια τις ιτιές και τις λεύκες κρέμονται πάνω από το νερό, δημιουργώντας σκηνικό παραμυθιού που πρωταγωνιστούν ξωτικά και νεράιδες.

Κάπου εκεί εμφανίστηκαν μπροστά μας και τα καστοριανά καράβια. Στις «πλάβες», όπως τα ονομάζουν οι ντόπιοι, αποτυπώνεται η ανάγκη τους να ταξιδέψουν, να γίνουν οι ναυτικοί της λίμνης. Η λίμνη είναι το σήμα κατατεθέν της πόλης. Τα 28 τ.χλμ. της επιφάνειας της συχνά παγώνουν για μερικές μέρες το χειμώνα μετατρέποντας το τοπίο σε αλπικό. Η Ορεστιάδα βάζει στόχο να μαγέψει όποιον βρεθεί στα μέρη της. Στη δική μας περίπτωση τα κατάφερε καλά.

Η ζωή και τα έθιμα
Η Καστοριά μετέφερε και αναβιώνει κατά τη διάρκεια του έτους πολλά και μοναδικά έθιμα που κρατούν από πολύ παλιά. Τα Ραγκουτσάρια, που γίνονται την περίοδο των Φώτων και τ’ Αϊ-Γιαννιού είναι το ξεχωριστό καρναβάλι της Καστοριάς που κρατάει από την περίοδο της διονυσιακής λατρείας ακόμα. “Rogatores” στα λατινικά σημαίνει ζητιάνοι. Οι μασκαρεμένοι στα μπουλούκια τις μέρες της γιορτής ζητιάνευαν τα δώρα τους. Σήμερα, μικροί και μεγάλοι σμίγουν σε ένα ξέφρενο πάρτι που απλώνεται σε κάθε γειτονιά της πόλης.

Οι μπουμπούνες ανάβουν το σούρουπο της τελευταίας Κυριακής της αποκριάς στις μεγάλες πλατείες της πόλης με κεράσματα, χορούς και τραγούδια. Η Ροδάνη το Πάσχα, ο Κλήδωνας τον Ιούνιο και η Βεγγέρα τον Δεκέμβρη είναι τα έθιμα που συμπληρώνουν το παζλ της παράδοσης στην αρχοντική αυτή πόλη.

Στις βιτρίνες των περισσοτέρων καταστημάτων διαπιστώσαμε ότι περίοπτη θέση έχουν οι γούνες. Τέσσερις αιώνες οι κάτοικοί της δουλεύουν τη γούνα, την πατροπαράδοτη αυτή τέχνη που έκανε γνωστή την πόλη στα πέρατα του κόσμου.

Αφού ήπιαμε έναν ζεστό «παραλίμνιο» καφέ αφήσαμε πίσω μας την Καστοριά και ήταν σαν να αφήναμε πίσω μια γλυκειά μελωδία, ένα κόσμημα της λίμνης, ένα παράθυρο με θέα. Αυτό είναι η Καστοριά και περιμένει πάντα τον επόμενο επισκέπτης της να τον ταξιδέψει με τη μαγική ομορφιά της.